Postępy
0% Ukończono
Lekcja 3 · Reagowanie w sytuacjach zagrożenia
Stany wstrząsowe
Rodzaje wstrząsu
Hipowolemiczny (krwotoczny)
Utrata krwi lub płynów (krwawienie, oparzenia, biegunka, wymioty)
Kardiogenny
Niewydolność pompy serca (zawał, niewydolność krążenia)
Anafilaktyczny
Reakcja alergiczna (jad owadów, pokarm, lek) — masywne rozszerzenie naczyń
Septyczny
W przebiegu ciężkiego zakażenia
Neurogenny
Uszkodzenie rdzenia kręgowego — utrata kontroli nad naczyniami
Objawy wstrząsu
Bladość, zimna spocona skóra
Tachykardia (przyspieszone tętno), słabe wypełnienie
Spadek ciśnienia tętniczego
Pragnienie
Niepokój, splątanie, ospałość (później)
Płytki, przyspieszony oddech
Zmniejszenie ilości moczu (objaw późny)
Postępowanie ogólne
1. Wezwij 112 — wstrząs jest stanem zagrożenia życia, każda minuta się liczy
2. Usuń przyczynę — zatrzymaj krwawienie, usuń żądło owada, odsuń od alergenu
3. Pozycja przeciwwstrząsowa — na plecach, nogi uniesione 30-45 cm. Wyjątki: nieprzytomny (pozycja bezpieczna), uraz głowy/klatki/brzucha, duszność (półsiedząca), kobieta w ciąży >20 tyg. (lewy bok)
4. Termoizolacja — okryj folią NRC stroną srebrną do ciała, kocem; zapobieganie hipotermii ratuje życie
5. NIC do jedzenia i picia — możliwa konieczność zabiegu, ryzyko zachłyśnięcia
6. Stała ocena ABC co 1-2 minuty; w razie zatrzymania oddechu — RKO
7. Wsparcie psychiczne — mów spokojnie, informuj o tym co robisz; lęk pogłębia wstrząs
Wstrząs anafilaktyczny — szczególne postępowanie
Pojawia się w ciągu minut po kontakcie z alergenem. Objawy: świąd, pokrzywka, obrzęk twarzy/warg/krtani, świst krtaniowy, duszność, tachykardia, spadek ciśnienia, ból brzucha, biegunka.
1. Adrenalina i.m. — jeśli poszkodowany ma autostrzykawkę (EpiPen, Anapen, Jext) — pomóż mu ją podać w przednio-boczną powierzchnię uda przez ubranie. Świadek może użyć cudzej autostrzykawki — to stan wyższej konieczności (art. 26 KK)
2. 112 — natychmiast
3. Pozycja — przeciwwstrząsowa lub półsiedząca przy duszności
4. Monitorowanie — objawy mogą nawrócić po 1-8 godzinach (faza późna), nawet jeśli poszkodowany czuje się lepiej. Bezwzględnie pozostaje pod opieką medyczną
Pułapki i błędy
NIE grzej aktywnie — termofor rozszerza naczynia i pogłębia wstrząs (chronimy przed wyziębieniem, ale nie ogrzewamy)
NIE podawaj picia — ryzyko zachłyśnięcia
NIE czekaj aż „samo przejdzie” — wstrząs się sam nie cofa
NIE lekceważ tachykardii i bladości u młodych/dzieci — kompensują dłużej, ale potem dekompensują gwałtownie