Lekcja 3, Temat 2
W trakcie

Klasyfikacja źródeł zapłonu

9 listopada 2026
Postępy
0% Ukończono

Lekcja 3 · Skąd biorą się pożary

Klasyfikacja źródeł zapłonu

Definicja

Źródło zapłonu to czynnik dostarczający energię niezbędną do zapoczątkowania reakcji spalania. Klasyfikujemy je na cztery główne grupy.

Źródła termiczne

Otwarty ogień (zapałka, zapalniczka, świeca, palnik)
Gorące powierzchnie (piece, rury parowe, kominy, urządzenia grzewcze)
Gorące gazy spalinowe, iskry z kominów
Promieniowanie cieplne (lampy halogenowe blisko materiałów palnych)

Źródła mechaniczne

Iskry powstałe przy uderzeniu metali
Tarcie (przegrzane łożyska, hamulce)
Iskry z narzędzi nieiskrobezpiecznych w strefach zagrożenia wybuchem

Źródła elektryczne

Zwarcia, przeciążenia, łuki elektryczne
Uszkodzona izolacja przewodów, niesprawne styczniki
Wyładowania elektrostatyczne (ESD)
Wyładowania atmosferyczne

Źródła chemiczne

Samozapalenie (siano, węgiel brunatny, oleje schnące, biomasa)
Reakcje egzotermiczne (metale alkaliczne + woda, oleiste szmaty)
Reakcje pirotechniczne i utleniacze (azotany, nadtlenki) w kontakcie z materiałami palnymi

Energia minimalna zapłonu (MIE)

Każda mieszanina palna ma swoją minimalną energię zapłonu. Przykłady:

Wodór ~0,02 mJ
Propan ~0,25 mJ
Pył mąki ~50 mJ

Stąd takie znaczenie ma kontrola elektrostatyki w strefach z gazami i pyłami.

Praktyka: elektrostatyka w strefach Ex

W przemyśle z gazami i pyłami palnymi największy problem to wyładowania elektrostatyczne — niepozorne iskierki o energii kilku mJ wystarczają do zapłonu propanu, wodoru, pyłu mąki czy aluminium.

Środki zaradcze:

Uziemienie wszystkich metalowych elementów instalacji (kontrola ciągłości elektrycznej)
Antyelektrostatyczna odzież i obuwie pracowników w strefach Ex
Jonizatory powietrza w produkcji
Kontrola wilgotności powietrza (> 50%)
Unikanie tworzyw sztucznych i pojemników niemetalowych w strefach Ex

Szybkie pytanie — Źródła zapłonu

Na jakie cztery główne grupy klasyfikujemy źródła zapłonu?