Źródła zapłonu (elektryczne, mechaniczne, chemiczne, termiczne)

Najczęściej występujące źródła zapłonu:

• otwarty płomień (np. z zapałek, zapalniczek, palników gazowych),
• żar papierosowy,
• paleniska,
• żarówki,
• rozżarzone cząstki metalu, które występują np. podczas spawania, cięcia, lutowania,
• łuk elektryczny,
• wyładowania atmosferyczne,
• nagrzane powierzchnie zewnętrzne urządzeń grzewczych (w przypadku kuchenek, piecyków, grzałki itp.),
• sprzęt kuchenny (np. patelnie, frytkownice, opiekacze, tostery),
• uszkodzona lub wadliwie eksploatowana instalacja elektryczna (w przypadkach jej przeciążenia, zwarcia czy nagrzania się styków osprzętu elektrycznego),
• ciepło powstające podczas tarcia (np. z samochodowych bębnów hamulcowych, łożysk itp.),
• iskry mechaniczne,
• iskry udarowe,
• wyładowania elektryczności statycznej gromadzącej się np. przy przelewaniu cieczy, podczas przesypywania pyłów, w trakcie rozdrabniania, mielenia ciał stałych,
• spalanie wybuchowe środków pirotechnicznych (np. podczas pokazów sztucznych ogni).

Do potencjalnych źródeł zapłonu, zgodnie z zapisami Polskiej Normy PN-EN 1127-1:2011 zalicza się:

1. Gorące powierzchnie.
2. Płomienie i gorące gazy.
3. Iskry wytwarzane mechanicznie.
4. Urządzenia elektryczne.
5. Prądy błądzące, katodowa ochrona przed korozją.
6. Elektryczność statyczna.
7. Uderzenie pioruna.
8. Fale elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej (RF) od 10⁴ Hz do 3*10¹¹ Hz.
9. Fale elektromagnetyczne od 3*10¹¹ Hz do 3*10¹⁵ Hz.
10. Promieniowanie jonizujące.
11. Ultradźwięki.
12. Sprężanie adiabatyczne i fale uderzeniowe.
13. Reakcje egzotermiczne, łącznie z samozapaleniem pyłów.

Źródła zapłonu i ich przyczyny

Źródło zapłonu	Przyczyna (przykład)
Gorące powierzchnie	Grzejniki, procesy mechaniczne takie jak pocieranie i szlifowanie w celu usunięcia zadziorów, ciepło utracone (sprzęgła cierne i hamulce).
Łuki świetlne	Iskry wytwarzane mechanicznie (np. w efekcie pocierania, udaru lub skrawania), elektrycznie, łuk elektryczny podczas załączania
Płomienie i gazy gorące	Płomienie i gorące produkty ich reakcji, takie jak gorące gazy lub żarzące się cząstki stałe, mogą powodować zapłon atmosfery wybuchowej.
Iskry wytwarzane mechanicznie	Proces pocierania, uderzania lub skrawania, na przykład podczas szlifowania; narzędzia takie jak klucze płaskie, szczypce czy środki pomocnicze jak drabina, obróbka elementów zardzewiałych przy użyciu aluminiowych narzędzi (reakcja egzotermiczna).
Urządzenia elektryczne	Otwieranie i zamykanie elektrycznych obwodów prądowych, prądy wyrównawcze, pola elektromagnetyczne, przewodzące pyły Wskazówka: napięcie ochronne nie jest środkiem ochrony przeciwwybuchowej, ponieważ zapłon możliwy jest także przy napięciu niższym niż 50 V!
Ochrona katodowa przed korozją	Prądy powrotne do źródła prądu, indukcja, doziemienie, dotyk bezpośredni
Elektryczność statyczna	Wyładowanie elektrostatyczne
Uderzenie pioruna	–
Pola elektromagnetyczne	Zakresy częstotliwości od 9 x 103 Hz do 3 x 1011 Hz. Należą do nich np. instalacje wysokiej częstotliwości takie jak systemy radiowe lub generatory wysokiej częstotliwości.
Promieniowanie elektromagnetyczne	Zakresy częstotliwości od 3 x 1011 Hz do 3 x 1015 Hz i długości fal od 1000 μm do 0,1 μm. Do tej grupy należy promieniowanie optyczne, takie jak światło słoneczne, laser, lampy błyskowe, łuki świetlne itp.
Promieniowanie jonizacyjne	Zapłon w efekcie pochłaniania energii, spowodowanego np. przez krótkotrwałe promieniowanie UV, lampy rentgenowskie lub substancje radioaktywne.
Ultradźwięki	Zapłon w efekcie pochłaniania energii, spowodowanego np. przez krótkotrwałe promieniowanie UV, lampy rentgenowskie lub substancje radioaktywne.
Sprężenie adiabatyczne i fale uderzeniowe	Na skutek wysokich temperatur, występujących w efekcie fal uderzeniowych i podczas kompresji adiabatycznych, może dojść do zapłonu atmosfery wybuchowej.
Reakcja chemiczna	Na skutek reakcji chemicznych, wywodujących powstawanie ciepła (reakcje egzotermiczne), materiały podgrzewają się i mogą spowodować zapłon.