Lekcja 1, Temat 1

W trakcie

Zagrożenie wypadkowe i zagrożenia dla zdrowia

9 listopada 2026

Moduł BHP

Czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe — wprowadzenie

Narażenie zawodowe

Urazy ciała lub nawet śmierć pracownika, choroba zawodowa czy obniżenie sprawności organizmu powstają pod wpływem czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych w środowisku pracy. Decydujący jest tutaj:

Kontakt z czynnikiem

Bezpośrednia ekspozycja pracownika

Przekroczenie norm

Dopuszczalnych stężeń i natężeń

Czas narażenia

Długość ekspozycji na czynnik

Podjęcie przez pracodawcę działań ograniczających narażenie zawodowe obniża prawdopodobieństwo lub częstość występowania niekorzystnych zmian zdrowotnych, czyli obniża ryzyko zawodowe.

Dwie podstawowe grupy czynników

Czynniki niebezpieczne (urazowe)

Działając na człowieka mogą spowodować uraz (wypadek przy pracy). Działają przeważnie na pracownika w sposób nagły poprzez czynniki fizyczne.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe

Działając przez dłuższy okres mogą powodować obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej, zmniejszenie wydajności pracy, zmiany w stanie zdrowia, a w ostateczności choroby zawodowe.

Uwaga: Podział nie jest ostry — np. substancje chemiczne zaliczone do grupy toksycznych mogą działać nagłe i spowodować wypadek przy pracy.

Moduł BHP

Czynniki niebezpieczne (urazowe)

Czynniki niebezpieczne działające na człowieka mogą spowodować uraz lub wypadek przy pracy. Działają przeważnie nagłe poprzez czynniki fizyczne. Wyróżniamy następujące grupy:

Zagrożenia elementami ruchomymi i luźnymi

Zagrożenia elementami ostrymi i wystającymi

Zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi

Zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym

Zagrożenie poparzeniem

Zagrożenie pożarem lub wybuchem

Czynniki fizyczne (szkodliwe i uciążliwe)

Hałas ustalony i nieustalony, hałas infradźwiękowy, hałas ultradźwiękowy

Wibracja (ogólna i oddziałująca przez kończyny górne)

Mikroklimat

Promieniowanie optyczne (widzialne, podczerwone i ultrafioletowe)

Promieniowanie jonizujące

Promieniowanie laserowe

Pole elektromagnetyczne (niskiej i wysokiej częstotliwości)

Pole elektrostatyczne

Pyły przemysłowe

Moduł BHP

Czynniki chemiczne, biologiczne i psychofizyczne

Czynniki chemiczne

I. Według rodzaju działania na organizm:

Substancje toksyczne

Substancje drażniące

Substancje uczulające

Substancje rakotwórcze

Substancje mutagenne

Upośledzające funkcje rozrodcze

II. Drogi wnikania do organizmu:

Przez drogi oddechowe

Przez skórę i błony śluzowe

Przez przewód pokarmowy

Czynniki biologiczne

Mikroorganizmy roślinne i zwierzęce — bakterie, wirusy, riketsje, grzyby, pierwotniaki oraz wytwarzane przez nie toksyny i alergeny

Makroorganizmy roślinne i zwierzęce

Czynniki psychofizyczne

Obciążenie fizyczne — statyczne i dynamiczne

Obciążenie psychonerwowe

W przypadku czynników szkodliwych stopień zagrożenia można ustalić przez przeprowadzenie badań i pomiarów tych czynników na stanowisku pracy.

Szybkie pytanie

Które z poniższych jest przykładem czynnika niebezpiecznego (urazowego), a nie szkodliwego lub uciążliwego?

Długotrwałe narażenie na hałas przekraczający normy Zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym Praca w obciążającym psychicznie środowisku Wdychanie pyłów przemysłowych przez wiele lat