Stany wstrząsowe

9 listopada 2026

Lekcja 3 · Reagowanie w sytuacjach zagrożenia

Stany wstrząsowe

Rodzaje wstrząsu

Hipowolemiczny (krwotoczny) Utrata krwi lub płynów (krwawienie, oparzenia, biegunka, wymioty)

Kardiogenny Niewydolność pompy serca (zawał, niewydolność krążenia)

Anafilaktyczny Reakcja alergiczna (jad owadów, pokarm, lek) — masywne rozszerzenie naczyń

Septyczny W przebiegu ciężkiego zakażenia

Neurogenny Uszkodzenie rdzenia kręgowego — utrata kontroli nad naczyniami

Objawy wstrząsu

Bladość, zimna spocona skóra

Tachykardia (przyspieszone tętno), słabe wypełnienie

Spadek ciśnienia tętniczego

Pragnienie

Niepokój, splątanie, ospałość (później)

Płytki, przyspieszony oddech

Zmniejszenie ilości moczu (objaw późny)

Postępowanie ogólne

1. Wezwij 112 — wstrząs jest stanem zagrożenia życia, każda minuta się liczy

2. Usuń przyczynę — zatrzymaj krwawienie, usuń żądło owada, odsuń od alergenu

3. Pozycja przeciwwstrząsowa — na plecach, nogi uniesione 30-45 cm. Wyjątki: nieprzytomny (pozycja bezpieczna), uraz głowy/klatki/brzucha, duszność (półsiedząca), kobieta w ciąży >20 tyg. (lewy bok)

4. Termoizolacja — okryj folią NRC stroną srebrną do ciała, kocem; zapobieganie hipotermii ratuje życie

5. NIC do jedzenia i picia — możliwa konieczność zabiegu, ryzyko zachłyśnięcia

6. Stała ocena ABC co 1-2 minuty; w razie zatrzymania oddechu — RKO

7. Wsparcie psychiczne — mów spokojnie, informuj o tym co robisz; lęk pogłębia wstrząs

Wstrząs anafilaktyczny — szczególne postępowanie

Pojawia się w ciągu minut po kontakcie z alergenem. Objawy: świąd, pokrzywka, obrzęk twarzy/warg/krtani, świst krtaniowy, duszność, tachykardia, spadek ciśnienia, ból brzucha, biegunka.

1. Adrenalina i.m. — jeśli poszkodowany ma autostrzykawkę (EpiPen, Anapen, Jext) — pomóż mu ją podać w przednio-boczną powierzchnię uda przez ubranie. Świadek może użyć cudzej autostrzykawki — to stan wyższej konieczności (art. 26 KK)

2. 112 — natychmiast

3. Pozycja — przeciwwstrząsowa lub półsiedząca przy duszności

4. Monitorowanie — objawy mogą nawrócić po 1-8 godzinach (faza późna), nawet jeśli poszkodowany czuje się lepiej. Bezwzględnie pozostaje pod opieką medyczną

Pułapki i błędy

NIE grzej aktywnie — termofor rozszerza naczynia i pogłębia wstrząs (chronimy przed wyziębieniem, ale nie ogrzewamy)

NIE podawaj picia — ryzyko zachłyśnięcia

NIE czekaj aż „samo przejdzie” — wstrząs się sam nie cofa

NIE lekceważ tachykardii i bladości u młodych/dzieci — kompensują dłużej, ale potem dekompensują gwałtownie