Lekcja 1,
Temat 1
W trakcie
Oparzenia – rodzaje i postępowanie
Lekcja 3 · Reagowanie w sytuacjach zagrożenia
Oparzenia — rodzaje i postępowanie
Wprowadzenie
Oparzenie to uszkodzenie skóry i tkanek pod nią leżących pod wpływem czynnika termicznego, chemicznego, elektrycznego lub promieniowania. Decydujące dla rokowania są: głębokość, powierzchnia i lokalizacja.
Stopnie oparzeń
I stopień
Zaczerwienienie, ból, brak pęcherzy (jak po słońcu). Goi się 5-7 dni bez śladu
II A (powierzchowny)
Pęcherze z surowiczym płynem, silny ból, skóra wilgotna i różowa. Goi się 10-14 dni bez blizny
II B (głęboki)
Pęcherze, ból zmienny, skóra blada lub plamista. Goi się tygodniami, często z blizną
III stopień
Skóra pełnej grubości, sucha, biała lub czarna (zwęglona), bez bólu (zniszczone receptory). Wymaga przeszczepu skóry
Reguła 9 (Wallace) — powierzchnia oparzenia
Szacowanie powierzchni oparzenia u dorosłego:
Głowa i szyja — 9%
Każda kończyna górna — 9%
Klatka piersiowa (przód) — 9%, brzuch — 9%
Plecy (góra) — 9%, plecy (dół) — 9%
Każda kończyna dolna — 18% (9% przód + 9% tył)
Krocze — 1%
Alternatywnie: dłoń poszkodowanego = 1% jego powierzchni ciała
Postępowanie przy oparzeniach termicznych
1. Bezpieczeństwo — odsuń źródło ciepła, ugaśnij ogień (Stop, Drop, Roll)
2. Schładzanie — chłodna woda (15-25°C) przez 10-20 minut na miejsce oparzenia
3. Zdejmij biżuterię i odzież — zanim wystąpi obrzęk; nie zdejmuj tego, co przykleiło się do skóry
4. Osłoń ranę jałowym opatrunkiem lub czystą folią/folią spożywczą
5. NIE przekłuwaj pęcherzy, nie smaruj masłem, jajkiem, pastą do zębów
6. Pozycja przeciwwstrząsowa, folia NRC
7. Wezwij 112 przy poważnych oparzeniach
Kiedy wezwać 112 (oparzenia kwalifikujące do ośrodka oparzeniowego)
Oparzenie II-III stopnia > 10% powierzchni ciała u dorosłego (>5% u dziecka, >10% u osoby starszej)
Oparzenie III stopnia > 2% powierzchni
Twarz, szyja, ręce, stopy, krocze, duże stawy — niezależnie od powierzchni
Oparzenia okrężne kończyny lub klatki piersiowej
Oparzenie chemiczne, elektryczne, prądem wysokiego napięcia
Podejrzenie oparzenia dróg oddechowych (oparzenie twarzy, opalone włosy w nosie, sadza w ustach, chrypka, świst krtaniowy, duszność)
Oparzenia chemiczne
1. Załóż rękawiczki, chroń się przed substancją
2. Substancja sypka — najpierw strząśnij proszek z ubrania/skóry
3. Spłucz wodą bieżącą minimum 20-30 minut (do zniknięcia pieczenia)
4. Zdejmij skażone ubranie pod strumieniem wody
5. NIE neutralizuj kwasem zasady ani odwrotnie — reakcja egzotermiczna pogłębi oparzenie
6. Zabezpiecz opakowanie/etykietę substancji — pokaż ZRM
Oparzenia oka
Spłukuj oko obficie wodą lub solą fizjologiczną 15-30 minut
Od kąta wewnętrznego do zewnętrznego
Powieka powinna być rozwarta
NIE pozwól trzeć oka
Po spłukaniu osłoń jałowym opatrunkiem (oba oczy — żeby nie ruszać gałką)
Natychmiast pomoc okulistyczna
Udar cieplny / oparzenie słoneczne
Przenieś w cień, schłódź wilgotnymi okładami, podaj wodę do picia
Udar cieplny (gorączka >40°C, zaburzenia świadomości) — wezwij 112, intensywnie chłódź (pachy, pachwiny, kark)
NIE podawaj alkoholu ani kofeiny
Szybkie pytanie — Schładzanie oparzenia
Jak długo schładzasz oparzenie termiczne chłodną wodą?