Wypadki z udziałem prądu

9 listopada 2026

Lekcja 3 · Reagowanie w sytuacjach zagrożenia

Wypadki z udziałem prądu elektrycznego

Niskie vs. wysokie napięcie

Niskie napięcie (≤1000 V AC, ≤1500 V DC) Domowa instalacja 230 V, sprzęt elektryczny. Najczęściej powoduje zatrzymanie krążenia (migotanie komór), oparzenia w miejscu wejścia/wyjścia prądu

Wysokie napięcie (>1000 V) Sieci energetyczne, trakcje kolejowe (3 kV DC), linie WN. Masywne oparzenia, łuki elektryczne, napięcie krokowe (różnica potencjałów w gruncie nawet do kilkunastu metrów od poszkodowanego)

Zasady bezpieczeństwa — przede wszystkim ratownika

Najpierw odłącz prąd — wyłącznik główny, korki, w razie potrzeby wezwij energetykę

Niskie napięcie — przy braku możliwości wyłączenia odsunąć poszkodowanego suchym, nieprzewodzącym przedmiotem (drewniany kij, krzesło, pas plastikowy), stojąc na suchym podłożu

Wysokie napięcie — NIE zbliżaj się! Zachowaj minimum 10 m odległości, czekaj na służby energetyczne. Pamiętaj o napięciu krokowym

Jeśli przewód spadł na samochód z pasażerami — niech zostaną w środku, nie próbują wyjść (dopóki nie zostanie odłączone zasilanie)

Postępowanie z poszkodowanym

1. Po upewnieniu się, że teren jest bezpieczny — zbliż się do poszkodowanego

2. Oceń stan: świadomość, oddech

3. Wezwij 112

4. Nie oddycha → natychmiast RKO (porażenie prądem to częsta przyczyna NZK „defibrylowalnego” — AED bardzo skuteczny)

5. Oddycha, nieprzytomny → pozycja bezpieczna

6. Załóż jałowy opatrunek na oparzenia w miejscu wejścia i wyjścia prądu (zwykle dłonie, stopy)

7. Każde porażenie prądem wymaga oceny lekarskiej — nawet jeśli poszkodowany czuje się dobrze (możliwe późne zaburzenia rytmu, uszkodzenia narządów)

8. Podejrzewaj uraz dodatkowy — upadek, uderzenie po skurczach mięśniowych. W razie potrzeby unieruchom kręgosłup

Porażenie piorunem

Poszkodowany po porażeniu piorunem NIE jest pod napięciem — można go bezpiecznie dotykać

W grupie poszkodowanych po uderzeniu pioruna priorytet ODWRÓCONY: najpierw zajmujemy się tymi, którzy nie oddychają (paradoksalnie mają największe szanse, jeśli szybko RKO)

Typowe obrażenia: zatrzymanie krążenia, „odznaczenia Lichtenberga” (czerwone wzory paproci na skórze), oparzenia, uraz z odrzucenia, perforacja błon bębenkowych

RKO zwykle długa (czasem >30 min) — pioruny powodują przejściowe porażenie ośrodków oddechowych, RKO bywa skuteczna nawet po długim czasie

Profilaktyka w domu i pracy

Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) w instalacji domowej

Uziemienie i regularne pomiary instalacji

NIE używać sprzętu elektrycznego mokrymi rękami / w łazience

W pracy — BHP, badania okresowe instalacji, prace przy urządzeniach elektrycznych przez osoby z uprawnieniami SEP G1, G2, G3

Burza — nie chowamy się pod drzewami, nie kąpiemy w wodzie, nie używamy telefonu na świeżym powietrzu, w terenie otwartym „pozycja pioruna” (kucnięcie z nogami złączonymi)