Tamowanie krwawień

9 listopada 2026

Lekcja 3 · Reagowanie w sytuacjach zagrożenia

Tamowanie krwawień

Wprowadzenie

Krwotok to wypływ krwi z uszkodzonego naczynia. Może prowadzić do wstrząsu krwotocznego i zgonu w ciągu kilku minut. Szybkie rozpoznanie i tamowanie krwawienia ratuje życie.

Rodzaje krwotoków

Tętniczy Jasnoczerwona krew, tryska pulsacyjnie zgodnie z tętnem. Bardzo szybko prowadzi do wykrwawienia

Żylny Ciemnoczerwona, sącząca się powoli, ale obficie. Mniej dynamiczny, ale potrafi być masywny

Włośniczkowy Z drobnych naczyń skóry, wypływa wolno, zwykle samoistnie się tamuje (otarcia, drobne skaleczenia)

Mieszany W ranach urazowych zwykle łączy cechy tętniczego i żylnego

Wewnętrzny Krwawienie do jam ciała (brzucha, opłucnej, czaszki). Niewidoczne — podejrzewamy po objawach: bladość, tachykardia, spadek ciśnienia

Postępowanie przy krwotoku zewnętrznym

1. Bezpieczeństwo — załóż rękawiczki jednorazowe, odsuń źródła zagrożenia

2. Bezpośredni ucisk — mocno przyciśnij ranę jałowym opatrunkiem (lub czystym materiałem) palcami, dłonią, kolanem

3. Opatrunek uciskowy — jałowy gazik + wałek z bandaża, zaciśnij dookoła kończyny. Gdy krew przesiąka — NIE zdejmuj poprzedniego, dołóż kolejne warstwy

4. Uniesienie kończyny — jeśli możliwe i nie ma podejrzenia złamania — unieś powyżej poziomu serca

5. Pozycja przeciwwstrząsowa — na plecach, nogi uniesione 30 cm (chyba że nieprzytomny lub uraz głowy/klatki/brzucha)

6. Wezwij 112 — każdy istotny krwotok wymaga oceny medycznej

7. Stała kontrola — obserwuj świadomość, oddech, kolor skóry; chroń przed wyziębieniem (folia NRC)

Opaska zaciskowa (staza taktyczna, CAT)

Wytyczne ERC 2021 dopuszczają opaskę zaciskową przez świadka przy masywnym krwotoku z kończyny, którego nie udaje się opanować bezpośrednim uciskiem (amputacja urazowa, wybuch, postrzelenie, zmiażdżenie). To zmiana w stosunku do dawnych zaleceń.

Zakładamy 5-10 cm powyżej rany (nigdy bezpośrednio na ranę i nie nad stawem)

Zaciskamy do ustania krwawienia

Zapisz godzinę założenia (markerem na opasce/czole poszkodowanego)

Raz założonej opaski NIE luzuj — przekaż poszkodowanego ZRM

Opaska improwizowana (krawat, pasek + patyk skrętny) — tylko jako ostateczność

Krwotok z nosa

1. Posadź poszkodowanego z głową lekko pochyloną DO PRZODU (NIE odchylaj do tyłu — krew spłynie do żołądka i wywoła wymioty)

2. Poproś, by oddychał ustami

3. Zaciśnij palcami miękką część nosa (skrzydełka) i utrzymuj ucisk przez 10-15 minut bez puszczania

4. Można przyłożyć zimny okład na kark/czoło

5. Jeśli krwawienie nie ustaje po 20 min, jest masywne lub po urazie głowy — wezwij pomoc/przewieź do szpitala

Krwotok wewnętrzny — objawy alarmowe

Blada, zimna, spocona skóra

Tachykardia (przyspieszone tętno), słabe wypełnienie

Spadek ciśnienia, zawroty głowy, omdlenie

Niepokój, splątanie, pragnienie

Ból brzucha/klatki/lędźwi po urazie

Krwiste wymioty, czarne smoliste stolce, krwiomocz, krwioplucie

Postępowanie: wezwij 112, ułóż w pozycji przeciwwstrząsowej (chyba że oddech utrudniony), NIC nie podawaj doustnie, chroń przed wyziębieniem, monitoruj funkcje życiowe.