Lekcja 1,
Temat 1
W trakcie
Prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie BHP
Moduł BHP · Lekcja 1 z 4
Obowiązki pracownika
Podstawowe obowiązki
Podstawowym obowiązkiem każdego pracownika jest przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. W szczególności pracownik jest zobowiązany:
Znać przepisy i zasady BHP, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym
Wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami BHP
Stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych
Stosować środki ochrony zbiorowej
Dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy
Poddawać się badaniom wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich
Niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie
Używać przydzielone środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, zgodnie z ich przeznaczeniem
Współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy
Moduł BHP · Lekcja 2 z 4
Uprawnienia pracownika
Najważniejsze prawa według Kodeksu Pracy
Art. 210
Prawo do bezpiecznej pracy
Art. 152
Prawo do urlopu
Art. 229
Prawo do opieki lekarskiej
Uprawnienia w zakresie przepisów BHP
Powstrzymanie się od pracy – pracownik ma prawo zawiadomić przełożonego i odmówić wykonania pracy, gdy warunki nie odpowiadają przepisom BHP i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom
Oddalenie się z miejsca zagrożenia – jeżeli powstrzymanie się od pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik może oddalić się i zawiadomić o tym przełożonego. Za czas powstrzymywania się lub oddalenia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Powstrzymanie się od pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej – po uprzednim zawiadomieniu przełożonego, gdy stan psychofizyczny pracownika nie zapewnia bezpiecznego wykonania pracy i stwarza zagrożenie dla innych osób. Rodzaje takich prac określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (Dz. U. Nr 62, poz. 287)
Uwaga: Powyższe prawa nie dotyczą pracownika, którego obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia.
Moduł BHP · Lekcja 3 z 4
Obowiązki pracodawcy
Obowiązki ogólne
Zapoznawać pracowników podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami
Organizować pracę w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników wysokiej wydajności i należytej jakości pracy przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji
Zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz prowadzić systematyczne szkolenie pracowników w zakresie BHP
Organizować pracę w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie
Przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy
Ochrona zdrowia i życia pracownika
Organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy
Reagować na potrzeby w zakresie BHP oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy
Zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad BHP, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń
Zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy
Zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy
Instrukcje BHP udostępniane pracownikom
Stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników
Obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych
Postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi
Udzielania pierwszej pomocy
Informacje przekazywane pracownikom
Zagrożeniach dla zdrowia i życia na poszczególnych stanowiskach pracy oraz zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu pracownika
Działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia zagrożeń
Pracownikach wyznaczonych do udzielenia pierwszej pomocy oraz pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników
Gdy w jednym miejscu pracują pracownicy różnych pracodawców
Pracodawcy są zobowiązani współpracować ze sobą
Wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad BHP wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu
Ustalić zasady współdziałania uwzględniające sposoby postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników
Pamiętaj: To pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.
Moduł BHP · Lekcja 4 z 4
Uprawnienia pracodawcy
Nagrody i kary
Poza obowiązkami, pracodawca w stosunku do pracownika jest uprawniony do:
Nagradzanie i wyróżnianie pracowników
Pracodawca może nagradzać pracowników za wyniki i zaangażowanie
Kara upomnienia lub nagany
Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonego porządku, regulaminu pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych
Kara pieniężna
Za nieprzestrzeganie przepisów BHP, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy
Ważne: Wpływy z kar pieniężnych pracodawca może przeznaczyć wyłącznie na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podsumowanie
Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy
Podsumowanie
Obowiązki pracownika
Znać przepisy BHP i uczestniczyć w szkoleniach
Wykonywać pracę zgodnie z zasadami BHP
Stosować środki ochrony zbiorowej i indywidualnej
Dbać o stan maszyn i porządek w miejscu pracy
Poddawać się badaniom lekarskim
Zawiadamiać o wypadku lub zagrożeniu i ostrzegać innych
Używać odzież i obuwie robocze zgodnie z przeznaczeniem
Współdziałać z pracodawcą w zakresie BHP
Podsumowanie
Uprawnienia pracownika
Art. 210
Bezpieczna praca
Art. 152
Urlop
Art. 229
Opieka lekarska
Powstrzymanie od pracy – gdy warunki zagrażają zdrowiu lub życiu
Oddalenie z miejsca zagrożenia – z zachowaniem prawa do wynagrodzenia
Odmowa pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej
Nie dotyczy pracowników ratujących życie lub mienie
Podsumowanie
Obowiązki pracodawcy
Zapoznawać z obowiązkami i uprawnieniami pracownika
Zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pracy
Zmniejszać uciążliwość pracy monotonnej i rytmicznej
Przeciwdziałać dyskryminacji w zatrudnieniu
Udostępniać instrukcje BHP (maszyny, materiały niebezpieczne, I pomoc)
Informować o zagrożeniach i działaniach ochronnych
Przy kilku pracodawcach: wyznaczyć koordynatora BHP
Pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie
Podsumowanie
Uprawnienia pracodawcy
Nagradzanie i wyróżnianie
Za wyniki i zaangażowanie pracownika
Kara upomnienia / nagany
Za naruszenie regulaminu, BHP lub przepisów pożarowych
Kara pieniężna
Za naruszenie BHP, nieusprawiedliwioną nieobecność lub alkohol w pracy
Wpływy z kar wyłącznie na poprawę warunków BHP
Podstawa prawna: Kodeks Pracy (Dz. U.) · Rozporządzenie MPiPS Dz. U. Nr 62, poz. 287
Szybkie pytanie — Prawa i obowiązki w zakresie BHP
Pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia. Co powinien zrobić w pierwszej kolejności?