Klasyfikacja źródeł zapłonu

Źródło zapłonu to czynnik dostarczający energię niezbędną do zapoczątkowania reakcji spalania. Klasyfikujemy je na cztery główne grupy:

Termiczne

• otwarty ogień (zapałka, zapalniczka, świeca, palnik),
• gorące powierzchnie (piece, rury parowe, kominy, urządzenia grzewcze),
• gorące gazy spalinowe, iskry z kominów,
• promieniowanie cieplne (lampy halogenowe blisko materiałów palnych).

Mechaniczne

• iskry powstałe przy uderzeniu metali,
• tarcie (przegrzane łożyska, hamulce),
• iskry z narzędzi nieiskrobezpiecznych w strefach zagrożenia wybuchem.

Elektryczne

• zwarcia, przeciążenia, łuki elektryczne,
• uszkodzona izolacja przewodów, niesprawne styczniki,
• wyładowania elektrostatyczne (ESD),
• wyładowania atmosferyczne.

Chemiczne

• samozapalenie (siano, węgiel brunatny, oleje schnące, biomasa),
• reakcje egzotermiczne (np. metale alkaliczne + woda, oleiste szmaty),
• reakcje pirotechniczne i utleniacze (azotany, nadtlenki) w kontakcie z materiałami palnymi.

Energia minimalna zapłonu (MIE)

Każda mieszanina palna ma swoją minimalną energię zapłonu. Przykłady: wodór ~0,02 mJ, propan ~0,25 mJ, pył mąki ~50 mJ. Stąd takie znaczenie ma kontrola elektrostatyki w strefach z gazami i pyłami.

Praktyka: elektrostatyka

W przemyśle z gazami i pyłami palnymi największy problem to wyładowania elektrostatyczne — niepozorne iskierki o energii kilku mJ wystarczają do zapłonu propanu, wodoru, pyłu mąki czy aluminium. Środki zaradcze:

• uziemienie wszystkich metalowych elementów instalacji (kontrola ciągłości elektrycznej),
• antyelektrostatyczna odzież i obuwie pracowników w strefach Ex,
• jonizatory powietrza w produkcji,
• kontrola wilgotności powietrza (> 50%),
• unikanie tworzyw sztucznych i pojemników niemetalowych w strefach Ex.