Tamowanie krwawień

Krwotok to wypływ krwi z uszkodzonego naczynia. Może prowadzić do wstrząsu krwotocznego i zgonu w ciągu kilku minut. Szybkie rozpoznanie i tamowanie krwawienia ratuje życie.

Rodzaje krwotoków

• Tętniczy – jasnoczerwona krew, tryska pulsacyjnie, rytm zgodny z tętnem. Bardzo szybko prowadzi do wykrwawienia.
• Żylny – ciemnoczerwona, sącząca się powoli, ale obficie. Mniej dynamiczny, ale potrafi być masywny.
• Włośniczkowy – z drobnych naczyń skóry, wypływa wolno, zwykle samoistnie się tamuje (otarcia, drobne skaleczenia).
• Mieszany – w ranach urazowych zwykle łączy cechy tętniczego i żylnego.
• Wewnętrzny – krwawienie do jam ciała (jamy brzusznej, opłucnej, czaszkowej, mięśniowej). Niewidoczne na zewnątrz, podejrzewamy na podstawie objawów: bladość, tachykardia, spadek ciśnienia, ból, podejrzenie urazu.

Postępowanie przy krwotoku zewnętrznym

1. Bezpieczeństwo – załóż rękawiczki jednorazowe, odsuń źródła zagrożenia.
2. Bezpośredni ucisk – mocno przyciśnij ranę jałowym opatrunkiem (lub każdym dostępnym czystym materiałem) palcami, dłonią, kolanem.
3. Opatrunek uciskowy – nałóż jałowy gazik, na nim wałek z bandaża/gazy, zaciśnij bandażem dookoła kończyny. Gdy krew przesiąka – nie zdejmuj poprzedniego opatrunku, dołóż kolejne warstwy.
4. Uniesienie kończyny – jeśli to możliwe i nie ma podejrzenia złamania – unieś krwawiącą kończynę powyżej poziomu serca.
5. Pozycja – ułóż poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej (na plecach, nogi uniesione 30 cm), chyba że jest nieprzytomny lub ma uraz głowy/klatki/brzucha.
6. Wezwij 112 – każdy istotny krwotok wymaga oceny medycznej.
7. Stała Twoja kontrola – obserwuj świadomość, oddech, kolor skóry; chroń przed wyziębieniem (folia NRC).

Opaska zaciskowa (staza taktyczna, CAT)

Wytyczne ERC 2021 wyraźnie dopuszczają zastosowanie opaski zaciskowej przez świadka zdarzenia w sytuacji masywnego krwotoku z kończyny, którego nie udaje się opanować bezpośrednim uciskiem (amputacja urazowa, wybuch, postrzelenie, zmiażdżenie). To zmiana w stosunku do dawnych zaleceń ostrzegających przed stosowaniem opasek przez laików.

• zakładamy 5–10 cm powyżej rany (nigdy bezpośrednio na ranę i nie nad stawem),
• zaciskamy do ustania krwawienia,
• zapisz godzinę założenia (najlepiej markerem na opasce / czole poszkodowanego),
• raz założonej opaski nie luzuj – przekaż poszkodowanego zespołowi ratownictwa,
• opaska improwizowana (krawat, pasek + patyk skrętny) – tylko jako ostateczność.

Krwotok z nosa

1. posadź poszkodowanego z głową lekko pochyloną do przodu (NIE odchylaj do tyłu – krew spłynie do żołądka i wywoła wymioty),
2. poproś, by oddychał ustami,
3. zaciśnij palcami miękką część nosa (skrzydełka) i utrzymuj ucisk przez 10–15 minut bez puszczania,
4. można przyłożyć zimny okład na kark/czoło,
5. jeśli krwawienie nie ustaje po 20 minutach, jest masywne lub wystąpiło po urazie głowy – wezwij pomoc / przewieź do szpitala.

Krwotok wewnętrzny – objawy alarmowe

• blada, zimna, spocona skóra,
• tachykardia (przyspieszone tętno), słabe wypełnienie,
• spadek ciśnienia, zawroty głowy, omdlenie,
• niepokój, splątanie, pragnienie,
• ból brzucha/klatki/lędźwi po urazie,
• krwiste wymioty, czarne smoliste stolce, krwiomocz, krwioplucie.

Postępowanie: wezwij 112, ułóż w pozycji przeciwwstrząsowej (chyba że oddech jest utrudniony), nic nie podawaj doustnie, chroń przed wyziębieniem, monitoruj funkcje życiowe.