Fundamenty ratownictwa medycznego

9 listopada 2026

Pierwsza pomoc to nie improwizacja, lecz zestaw konkretnych umiejętności. W tej części przyjrzymy się podstawowym czynnościom, które wykonuje świadek zdarzenia.

Schemat ABC – ocena funkcji życiowych

A – Airway – drożność dróg oddechowych. Udrożnij rękoczynem czoło–żuchwa, w razie podejrzenia urazu szyjnego ostrożnie unieś żuchwę bez odginania głowy (rękoczyn Esmarcha). Sprawdź czy w jamie ustnej nie ma ciał obcych.
B – Breathing – ocena oddechu. Przez maks. 10 s patrz / słuchaj / czuj. Rozpoznaj oddech agonalny.
C – Circulation – ocena krążenia. U dorosłego świadek nie szuka tętna (zbyt zawodne) – brak oznak krążenia + brak oddechu = RKO.

Pozycja bezpieczna (boczna ustalona)

Stosuj u nieprzytomnego oddychającego prawidłowo bez urazu kręgosłupa. Zapobiega zachłyśnięciu treścią żołądkową lub zalaniu dróg oddechowych krwią/śliną.

RKO – uciśnięcia klatki piersiowej

miejsce ucisku: środek klatki piersiowej (dolna połowa mostka),
nadgarstek jednej ręki, druga ręka na wierzchu, palce splecione, ramiona prostopadle do klatki,
częstość 100–120/min (rytm piosenek „Stayin’ Alive” lub „Despacito”),
głębokość 5–6 cm u dorosłego, 1/3 wymiaru przednio-tylnego u dziecka,
pełne odbarczenie po każdym uciśnięciu (klatka wraca do pełnego wymiaru),
minimalizuj przerwy – co 2 minuty zmieniaj ratownika, jeśli to możliwe.

Oddechy ratownicze

2 oddechy po każdej serii 30 uciśnięć,
czas wdechu ~1 sekunda, obserwuj uniesienie klatki piersiowej,
jeśli nie chcesz lub nie możesz – prowadź wyłącznie uciśnięcia,
w warunkach pandemicznych / przy podejrzeniu chorób zakaźnych ERC dopuszcza compression-only CPR z osłonięciem ust poszkodowanego.

RKO u dziecka i niemowlęcia

Niemowlę (do 1 r.ż.): 5 oddechów ratowniczych na początku, następnie 15:2, uciski dwoma palcami lub kciukami obu rąk obejmujących klatkę.
Dziecko 1–8 lat: 5 oddechów na początku, 15:2 (dla pojedynczego ratownika dopuszcza się 30:2), uciśnięcia jedną ręką.
Dziecko > 8 lat: jak u dorosłego, 30:2.
Głębokość uciśnięć: 1/3 wymiaru przednio-tylnego klatki (~4 cm u niemowlęcia, ~5 cm u dziecka).

AED – zasady użycia

włącz urządzenie – postępuj zgodnie z poleceniami głosowymi,
przyklej elektrody na suchą skórę – jedna pod prawym obojczykiem, druga w lewej linii pachowej środkowej,
na czas analizy rytmu nikt nie dotyka poszkodowanego,
jeśli zalecony wstrząs – upewnij się, że nikt nie dotyka i naciśnij przycisk wyładowania,
natychmiast po wstrząsie kontynuuj RKO przez 2 minuty, do następnej analizy,
nie zdejmuj elektrod do przyjazdu zespołu ratownictwa.

Zadławienie (FBAO)

U przytomnego z częściową niedrożnością (kaszle, mówi) – zachęcaj do kaszlu, nie podejmuj innych działań. U całkowitej niedrożności (nie może mówić, sinieje):

5 uderzeń między łopatki (poszkodowany lekko pochylony do przodu),
5 uciśnięć nadbrzusza (rękoczyn Heimlicha) – nie u kobiet w ciąży i niemowląt,
cykl powtarzaj naprzemiennie do skutku,
jeśli straci przytomność – ułóż na podłodze i rozpocznij RKO; przy każdym otwarciu ust przed oddechem zerknij, czy ciało obce nie jest widoczne.

U niemowlęcia: 5 uderzeń między łopatki głową w dół, następnie 5 uciśnięć klatki piersiowej dwoma palcami. Nigdy nie wykonujemy u niemowlęcia rękoczynu Heimlicha.