Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (kiedy wymagana, co zawiera)

Obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony przeciwpożarowej określa Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Pracodawca powinien zapewnić, wszystkim osobom przebywającym na terenie zakładu pracy, bezpieczeństwo oraz możliwość ewakuacji, a co za tym idzie – wyznaczyć pracowników do wykonywania zadań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji . Powinien również przygotować budynek do ewentualnej akcji ratowniczej. Przepisy nie określają, ilu pracowników powinno się do tych zadań wyznaczyć. Przyjmuje się, że jeśli firma zajmuje kilka kondygnacji – wyznacza się co najmniej dwie osoby na dane piętro. Jeśli natomiast w zakładzie pracuje się na zmiany – co najmniej dwie osoby na daną zmianę. Wyznaczony pracownik powinien zdobyć wiedzę w zakresie działań związanych z ochrona przeciwpożarową i ewakuacją- na szkoleniach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy i szkoleniach PPOŻ, a także posiadać telefon służbowy. Pracodawca, listę pracowników wyznaczonych do działań związanych z ewakuacją, podaje po wiadomości wszystkich osób wykonujących prace na terenie zakładu (również zleceniobiorców czy tez pracowników innych firm realizujących zadania na jego terenie). Listę taką wywiesza się najczęściej przy punktach pierwszej pomocy. Oprócz imienia i nazwiska pracownika wyznaczonego, pracodawca musi wskazać miejsce wykonywania przez niego pracy na terenie zakładu oraz numer jego telefonu służbowego  lub innego środka komunikacji elektronicznej.

Kodeks pracy określa również, że pracodawca powinien zidentyfikować zagrożenia pożarowe występujące w firmie z uwzględnieniem poszczególnych stanowisk pracy, a następnie przygotować zbiór zasad postępowania. Obowiązkowe jest również przeprowadzanie szkoleń PPOŻ, które są ujęte w programie szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy zapoznać wszystkich pracowników z przepisami przeciwpożarowymi.

WYTYCZNE DOTYCZĄCE URZĄDZEŃ PRZECIWPOŻAROWYCH I GAŚNIC

Kto powinien wyposażyć budynek w elementy ochrony przeciwpożarowej? To zależy od treści umowy zawartej między właścicielem a najemcami. Podstawowym elementem jest instalacja, która pozwala wykryć zagrożenie, czyli czujniki dymu oraz czujniki podwyższonej temperatury. SSP to system sygnalizacji pożaru. W razie pożaru powinien aktywować alarm, a także powiadomić jednostkę Państwowej Straży Pożarnej. Dobrym rozwiązaniem są również instalacje tryskaczowe, które pomogą zdusić pożar na początkowym etapie oraz systemy oddymiające, dzięki którym łatwiej będzie przeprowadzić ewakuację. Najlepiej, aby już na etapie projektowania budynku rzeczoznawca dopasował urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice.

GAŚNICE W ZAKŁADZIE PRACY

Wyboru i odpowiedniego rozmieszczenia gaśnic należy dokonać już na etapie planowania budynku. Gaśnice należy bowiem dopasować do rodzaju substancji, które mogą ulec zapłonowi. Najczęściej spotykane są gaśnice typu A, B i C, odpowiednie dla cieczy, gazów palnych i tworzyw sztucznych. Gaśnice trzeba poddawać regularnym kontrolom, nie rzadziej niż raz w roku.

W ramach podsumowania, warto przytoczyć art. 9 Ustawy o ochronie przeciwpożarowej:

„Każdy kto zauważy pożar, klęskę żywiołową lub inne miejscowe zagrożenie, jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące w strefie zagrożenia oraz: centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej albo Policję bądź wójta albo sołtysa”.

Należy pamiętać, że na pracodawcy spoczywa odpowiedzialność za bezpieczeństwo podwładnych. Celem pracodawcy powinna być ochrona życia i zdrowia pracowników. Aby móc zapobiegać pożarom, należy dobrze identyfikować zagrożenia. Co ważne, każdy z nas w razie zagrożenia, powinien zareagować. Przepisy wskazują na to, że do obowiązków wszystkich świadków pożaru należy podjęcie działań – alarmowanie osób w strefie zagrożenia oraz wezwanie służb ratunkowych.

Pracodawca niebędący właścicielem lub zarządcą budynku co do zasady nie odpowiada za ochronę przeciwpożarową obiektu.

Przepisy bhp zobowiązują pracodawcę do zapewnienia pracownikom nie tylko bezpiecznych warunków pracy, ale również informowania ich o zagrożeniach, a także o zasadach postępowania w przypadku sytuacji zagrażających życiu (takich jak pożar). Tego rodzaju informacje można przekazywać podczas szkoleń z zakresu bhp.

W myśl art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380 z późn. zm.), dalej ustawy, osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające z budynku są obowiązane zabezpieczyć go przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Ponadto właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, a także podmioty, o których mowa powyżej, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, właściciel budynku, zapewniając ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

• przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,
   
• wyposażyć budynek w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,
   
• zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
   
• zapewnić osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
   
• przygotować budynek do prowadzenia akcji ratowniczej,
   
• zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,
   
• ustalić sposoby postępowania na wypadek pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Ważne: Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku przejmuje – w całości lub w części – zarządca lub użytkownik, na podstawie umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie.

W przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków dotyczących z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem. Wymienione czynności mogą wykonywać jedynie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje (np. co najmniej wykształcenie średnie i ukończone szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub tytuł zawodowy technika pożarnictwa).

Z uwagi na to, że w opisanym przypadku pracodawca jest jednym z kilku najemców, za ochronę przeciwpożarową odpowiada jego zarządca (administrator). Powinien on opracować i udostępnić pracodawcy instrukcję bezpieczeństwa pożarowego, o której mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719). Instrukcja określa m.in. sposoby postępowania na wypadek pożaru i innego zagrożenia, warunki i organizację ewakuacji ludzi, a także sposoby zapoznania użytkowników obiektu, w tym pracowników, z przepisami przeciwpożarowymi oraz treścią przedmiotowej instrukcji.

Pracodawca natomiast, jako podmiot odpowiedzialny za stan bhp w danym zakładzie pracy, zgodnie z art. 207¹ § 1 K.p., powinien przekazywać pracownikom m.in. informacje o zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach i przy wykonywanych pracach, o zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników, w tym związanych z postępowaniem na wypadek pożaru lub innego zagrożenia wymagającego ewakuacji.

Realizując powyższe, pracodawca powinien uzyskać instrukcję bezpieczeństwa pożarowego od zarządcy budynku i zapoznać z nią podległych mu pracowników (np. podczas specjalistycznego szkolenia z zakresu ochrony przeciwpożarowej lub podczas szkolenia z zakresu bhp). Ponadto, zgodnie z art. 209¹ § 1 pkt 2 lit. b K.p., powinien wyznaczyć pracowników do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników w liczbie uwzględniającej rodzaj i poziom występujących zagrożeń. Nie muszą to być osoby posiadające jakieś szczególne kwalifikacje. Mogą być nimi pracownicy zatrudnieni na dowolnych stanowiskach pracy, którzy zostali zapoznani z zasadami przeprowadzania ewakuacji, i dla których opracowano odpowiednie procedury postępowania na wypadek ewentualnego zagrożenia (np. poinformowanie współpracowników, sprawdzenie pomieszczeń po ewakuacji, zabezpieczenie najcenniejszego mienia, itp.).

Zwracamy uwagę! Pracodawca niebędący właścicielem lub zarządcą budynku nie ma obowiązku zatrudniać osoby posiadającej szczególne kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej (inspektora lub specjalisty ppoż.).